آن آدم من بودم. کسی که خیال میکرد بازار کریپتو هم مثل نانوایی سر کوچه است. پول میدهی، نان میگیری. ساده، گرم و بیدردسر. خیال برم داشته بود که یک جایی، لای این نمودارهای رنگی، یک راز پنهان است، یک شاه کلید! شاه کلیدی که اگر پیدایش کنی، بیشتر وقتها ببری و کمتر وقتها ببازی. فقط باید پیدایش میکردم. مثل آن کوزهی طلایی که پدربزرگها قسم میخوردند زیر خانهی قدیمی چال شده و همهی عمر دنبالش گشتند و هیچکس پیدایش نکرد. فقط قصهاش خوب بود.
من هم قصهام را شروع کردم. ماهها شب و روزم شد چارت. صبح با چارت بیدار میشدم، شب با چارت میخوابیدم. وسطش هم، اگر وقت میشد، غذا میخوردم. خط کشیدم. هزار تا خط. چپ، راست، کج. صفحهام شبیه دیوار اتاق یک آدم دیوانه شده بود، از آنها که توی فیلمها عکس و نخ قرمز به هم وصل میکنند. فقط من دنبال قاتل نبودم. دنبال سود بودم. که البته آن هم کم از قاتل فراری نداشت.
بیش از دو هزار و صد معامله را یکییکی نوشتم. ساعتش، دقیقهاش، دلیلش، حال دلم در آن لحظه. دوهزار و صد تا! اگر کسی آن دفتر را بخواند، خیال میکند خاطرات یک سرباز است از جبهه. فقط سرباز ما بهجای تفنگ، دفتر داشت و اکسل.
اکسل شدهم شد کابوسم و هم رفیق شبهایم. دردم از او بود و درمان نیز هم! فرمولهایش را بیشتر از اسامی آدم های اطرافم حفظ بودم. گاهی نصفهشب از خواب میپریدم که فلان خانه را اشتباه حساب کردهام. آدمهای عادی کابوس دیو و جن میبینند. من کابوس ستون اشتباه میدیدم.
و یک چیزی را کشف کردم. یک چیز تلخ.
هر جهتی که معامله باز میکردم، بازار خلافش میرفت. انگار یکی آن طرف نشسته بود و صفحهی مرا میپایید. میخریدم، میریخت. میفروختم، پرواز میکرد. ضررم را درست همانجایی میزد که خیال میکردم امنترین جای دنیاست. بعد هم برمیگشت سر جایش، با یک لبخند. انگار میگفت: «دیدی؟ دیدی؟» که ای مرگ بگیری مردک هزارپدر …
میگویند کار نیکو کردن از پر کردن است. من پر کردم. صفحه پشت صفحه. شب پشت شب. ولی نیکو نشد.
بعد گفتم دیگر بس است. بهجای اینکه با دست خودم سیلی بخورم، بگذار سیلیها را با کامپیوتر بشمارم. ببینم کدام راه، در گذشته، واقعاً جواب داده. اینجا بود که یک هوش مصنوعی شد همخانهام. شبها با او حرف میزدم، بیشتر از آدمها. من میپرسیدم، او حساب میکرد. من دلم میخواست جواب خوب بشنوم، اما او فقط جواب میداد. این دو تا همیشه یکی نیستند. در حقیقت هیچوقت یکی نیستند، این را دیر فهمیدم.
صدها راه را امتحان کردم. صدها. تند و کند، کوتاه و بلند، روشهایی که آدم فرصت پلک زدن هم ندارد، روشهایی که آدم فرصت پیر شدن پیدا میکند. یکییکی آمدند، یکییکی رفتند. مثل خواستگارهای یک دختر سختپسند. هیچکدام به دل نمینشستند. خدایا پس از کجای این بازار می شود پول دراورد؟ حقوق کارمندی مگر به کجای زندگی آدم میرسد؟
ولی یک روز همان هوش مصنوعی با همان عقل ناقصش حرفی زد که مثل سیب نیوتن فقید خورد توی سرم: «اینکه بیشتر وقتها ببری، به این معنا نیست که پولدار میشوی.»
باورم نشد. مگر میشود بیشتر معاملهها را ببری، ولی پولت جلو نرود؟ نشانم داد. با عدد. بردها کوچک بودند، باختها بزرگ. هر باخت دو تا برد را میخورد. مثل مهمانیای که دو نفر دعوت میکنی و ده نفر میآیند.
آن روز یک بت توی ذهنم شکست. بتی که سالها جلویش سجده کرده بودم.
بعد نوبت خودم شد. گفتم دیگر ادای دیگران را درنمیآورم. میخواهم ریسمان خودم را ببافم. همان ایدهی سادهای را برداشتم که سالها توی سرم بود. این بار با صبر. نه دنبال سود کوچک و زود، دنبال اینکه بگذارم سود بدود و ضرر را کوچک نگه دارم.
قانونها را یکییکی ساختیم. خراب کردیم. دوباره ساختیم. سر یک جزئیات کوچک، سر اینکه دقیقاً کجا وارد شوم، آنقدر بحث کردیم که اگر جایش سر قیمت خانه چانه زده بودم، الان صاحبخانه بودم. آخرش به خودم گفتم: «همین. این را یادت بماند.» و استراتژی بالاخره ساخته شد.
یک قانون هم مخصوص خودم گذاشتم: قانون خواب. از ده شب تا چهار صبح، من آدمم، نه ربات. هر اتفاقی در آن ساعتها بیفتد، مال من نیست. مثل نانی که نصفهشب از تنور درمیآید و من خوابم. نان شب بماند برای جغدها. من سهمم را صبح برمیدارم.
حساب کردم که اگر از اول سال گذشته با صد دلار شروع کرده بودم، حالا حدود صد و سی دلار داشتم. نه پورشه میشود خرید، نه خانه. ولی یک چیز مهمتر میشود خرید: اینکه بدانی راهت دروغ نمیگوید. با همهی ماههای بدش. با همهی ۲۲ باخت پشت سر همش. با همهی آن روزهایی که دلت میخواهد همه چیز را بریزی دور، حتی خودت را.
حالا کجا ایستادهام؟
روی لبهی یک چاقو.
یک طرفش همان چیزی است که این همه ماه به آن فکر کردم. راهی که مال خودم است. با خون دل ساخته شده، با شببیداری، با هزار بار «اشتباه کردم» و «یک بار دیگر».
طرف دیگرش، خیلی چیزها. بازاری که هیچوقت قول نمیدهد. اینترنتی که هر لحظه ممکن است برود و برنگردد. فیلترشکنی که مثل نفس آدم بیمار، یکی در میان میآید. اشتراکی که شاید دیگر نتوانم تمدیدش کنم. و خبرهایی که این روزها بوی خوبی نمیدهند. آدم وقتی بوی باروت میشنود، دیگر به سود و زیان فکر نمیکند. به این فکر میکند که فردا چه کسی کنارش هست.
نمیدانم کدام طرف میافتم. شاید همانی بشود که فکرش را میکردم. شاید هم نه. شاید این نوشته آخرین چیزی باشد که از این راه میماند.
ولی یک چیز را میدانم.
دیگر دنبال کوزهی طلا نیستم. فهمیدم گنجی در کار نیست. هرچه هست، صبر است و یک قدم کوچک که بگذارد فردا هم ادامه بدهی. فهمیدم بازار نانوایی نیست. جنگل است. و در جنگل، کسی زنده میماند که بیگدار به آب نزند، نه کسی که از همه پرزورتر است.
اگر ماندم، برمیگردم و بقیهی قصه را مینویسم.
اگر نماندم، این را بدانید: آدمی بود که نخواست با ریسمان دیگران به چاه برود. به جایش زمین خودش را شخم زد، پنبه اش را کاشت و داشت و برداشت، نخ خودش را ریسید، ریسمان خودش را بافت. گره به گره، شببهشب. حالا هر چه بشود، دستکم ریسمان مال خودش بود.
یکی بود، یکی نبود.
هنوز هست.
بماند به یادگار از روزی که بک تست ریسمان خودم با موفقیت به آخر رسید! به تاریخ پانزدهم آبانماه یک هزار و چهارصد و پنج هجری خورشیدی
